Theo báo cáo từ Tổ chức Thương mại và Phát triển Liên hợp quốc (UNCTAD) ngày 10-3, sự gián đoạn tại eo biển Hormuz đã trở thành hiện thực khốc liệt. Là lối đi duy nhất của hơn 20% lượng dầu thô và khối lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thế giới, nhưng dữ liệu từ MarineTraffic cho thấy lưu lượng tàu qua lại đã giảm tới 97% so với tháng trước. Tuyến hàng hải tấp nập nhất thế giới nay tĩnh lặng đến rợn người với hàng trăm con tàu neo đậu bất động ở hai đầu cửa biển, không dám tiến vào vùng nguy hiểm.

Căng thẳng leo thang đỉnh điểm khi vào ngày 11-3, quân đội Anh xác nhận một tàu chở hàng bốc cháy dữ dội sau khi trúng vật thể phóng chưa xác định ngay tại eo biển. Vụ tấn công xảy ra ngay sau lời đe dọa của Thiếu tướng Ali Mohammad Naeini, phát ngôn viên Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Phía Iran khẳng định sẵn sàng nghênh chiến với tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Mỹ và cảnh báo nếu các cuộc tấn công từ Mỹ - Israel tiếp diễn, họ sẽ không để "một giọt dầu nào" được xuất khẩu khỏi khu vực. Tình báo Mỹ cũng ghi nhận Iran bắt đầu rải thủy lôi để ngăn chặn các kế hoạch hộ tống hàng hải của phương Tây.

Hệ lụy từ việc đóng cửa Hormuz ngay lập tức đẩy giá dầu Brent có thời điểm vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Tuy nhiên, UNCTAD đặc biệt lo ngại về bóng ma lạm phát lương thực. Eo biển này là cửa ngõ cho 1/3 lượng phân bón giao dịch bằng đường biển toàn cầu. Việc đứt gãy nguồn cung khiến chi phí vận tải và bảo hiểm tăng vọt, đe dọa trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp của các quốc gia từ Pakistan, Sri Lanka đến các nước nghèo tại châu Phi như Sudan, Somalia. Ngay cả Australia và New Zealand cũng bị ảnh hưởng nặng nề khi phụ thuộc 30% nguồn phân bón từ khu vực này.

UNCTAD đánh giá cú sốc tại Hormuz có mức độ tàn phá tương đương đại dịch COVID-19. Mọi ánh mắt hiện đổ dồn về phản ứng của Washington và Tehran, bởi một tính toán sai lầm nhỏ tại vùng nước hẹp này cũng có thể nhấn chìm kinh tế thế giới vào suy thoái đen tối.

B.NGÂN